Από το 1947 μέχρι σήμερα το ελληνικό squash έχει ιστορία, πρωταθλητές και ανθρώπους που το κρατούν ζωντανό. Αυτό που εξακολουθεί να λείπει είναι η βασική προϋπόθεση για να αναπτυχθεί: οι εγκαταστάσεις.

Ακούστε και το podcast :

Αν υπάρχει ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει διαχρονικά το squash στην Ελλάδα, αυτό είναι γνωστό σε όλους όσοι βρίσκονται πραγματικά μέσα στο άθλημα. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν αθλητές. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν προπονητές ή άνθρωποι που θέλουν να ασχοληθούν. Είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετά γήπεδα και, κυρίως, δεν υπάρχει μια σταθερή δημόσια υποδομή πάνω στην οποία θα μπορούσε να στηριχθεί η ανάπτυξη του αθλήματος.

Σήμερα, μάλιστα, η Ελλάδα δεν διαθέτει ούτε ένα δημόσιο γήπεδο squash. Το μοναδικό δημόσιο γήπεδο που υπήρχε στη χώρα, στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, έχει πλέον κλείσει. Και αυτό ίσως λέει περισσότερα για την κατάσταση του αθλήματος από οποιονδήποτε αριθμό αθλητών ή διοργανώσεων.

Το squash δεν είναι καινούργιο άθλημα στην Ελλάδα. Το πρώτο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Τοιχοσφαίρισης πραγματοποιήθηκε το 1947 στον Όμιλο Αντισφαίρισης Αθηνών. Από τότε πέρασαν σχεδόν οκτώ δεκαετίες. Τα ιστορικά γήπεδα του ΟΑΑ αποτέλεσαν για δεκαετίες το κέντρο του ελληνικού squash και ακόμη και σήμερα παραμένουν ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς του αθλήματος. Το 2022, 75 χρόνια μετά το πρώτο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα, η διοργάνωση διοργανώθηκε ξανά στις ίδιες εγκαταστάσεις. Τα τρία ιστορικά γήπεδα είχαν μάλιστα ανακαινιστεί λίγα χρόνια νωρίτερα.

Από εκεί και πέρα, όμως, η ανάπτυξη του squash στην Ελλάδα δεν ακολούθησε ποτέ μια πραγματικά οργανωμένη πορεία δημιουργίας αθλητικών υποδομών. Το μεγαλύτερο μέρος των γηπέδων που δημιουργήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια προήλθε από ιδιωτική πρωτοβουλία. Ξενοδοχεία, γυμναστήρια, αθλητικά κέντρα και ιδιώτες επιχειρηματίες ήταν αυτοί που έβαλαν τα χρήματα και πήραν το ρίσκο για να δημιουργηθούν γήπεδα.

Το γεγονός αυτό είχε ήδη καταγραφεί από το ίδιο το Squash.gr πριν από μία δεκαετία. Σε έρευνα του 2016, καταγράφαμε περίπου 30 γήπεδα σε ολόκληρη την Ελλάδα και περίπου 26 από αυτά βρίσκονταν μέσα σε εμπορικές επιχειρήσεις, κυρίως ξενοδοχεία και ιδιωτικά γυμναστήρια. Δηλαδή, περίπου εννέα στα δέκα γήπεδα εξαρτιόνταν ήδη από μια επιχειρηματική απόφαση που δεν είχε ως μοναδικό αντικείμενο το squash.

Αυτό το μοντέλο έχει ένα πολύ μεγάλο μειονέκτημα. Το γήπεδο υπάρχει όσο εξυπηρετεί την επιχείρηση. Όταν ένα ξενοδοχείο χρειαστεί έναν χώρο για spa, όταν ένα γυμναστήριο χρειαστεί περισσότερα μηχανήματα ή όταν ένας ιδιοκτήτης θεωρήσει ότι μπορεί να αξιοποιήσει διαφορετικά τα τετραγωνικά του, το squash court μπορεί απλώς να εξαφανιστεί. Και αυτό ακριβώς έχουμε δει να συμβαίνει τα τελευταία χρόνια.

Η τελευταία καταγραφή που έχουμε κάνει, με βάση την πραγματική κατάσταση των εγκαταστάσεων και όχι τις παλιές πληροφορίες που μπορεί να παραμένουν στις ιστοσελίδες των επιχειρήσεων, είναι αποκαλυπτική.

Στη Θεσσαλονίκη υπήρχε ένα γήπεδο στο Hyatt Regency, το οποίο πλέον έχει μετατραπεί σε χώρο Pilates, ενώ έκλεισαν και τα δύο γήπεδα του Aquaforum. Σήμερα η πόλη δεν έχει πλέον γήπεδο squash.

Στην Πάτρα έκλεισαν τα δύο γήπεδα του Three Action. Την ίδια στιγμή, όμως, δημιουργήθηκαν τρία νέα γήπεδα στο Racket Fusion, μια σημαντική ιδιωτική επένδυση που έδωσε ξανά στην πόλη μια σοβαρή εγκατάσταση squash. Άρα εδώ βλέπουμε και τη θετική πλευρά της ιδιωτικής πρωτοβουλίας: όταν κάποιος επιχειρηματίας επενδύει πραγματικά στο άθλημα, μπορεί να δημιουργήσει καινούργια υποδομή και να δώσει νέα ζωή στην τοπική σκηνή.

Στην πολυπληθή Αττική έκλεισε το μοναδικό δημόσιο γήπεδο squash στην Ελλάδα, αυτό του ΣΕΦ. Παράλληλα, έκλεισαν τα δύο γήπεδα του Vari Sports Club και τα δύο γήπεδα του Aquadome στο Κορωπί. Από την άλλη πλευρά, δημιουργήθηκαν πέντε νέα γήπεδα στη Δραπετσώνα, στον Πειραιά. Για ακόμη μία φορά, λοιπόν, η νέα υποδομή προέρχεται από ιδιωτική επένδυση, ενώ η μοναδική δημόσια εγκατάσταση της χώρας χάνεται.

Στον Βόλο, μετά τις καταστροφικές πλημύρες που έπληξαν και το υπάρχον γήπεδο σκουός, έκλεισε το ένα και μοναδικό γήπεδο που υπήρχε στο Gym Way και ο χώρος μετατράπηκε σε αίθουσα με όργανα γυμναστικής. 

Στο Ρέθυμνο τα δύο γήπεδα που υπήρχαν σε ξενοδοχείο σταμάτησαν να είναι διαθέσιμα στο κοινό. Στο Ηράκλειο το γήπεδο του Candia Maris έγινε χώρος spa και στα Χανιά το γήπεδο του Olympiko αντικαταστάθηκε από χώρο με όργανα γυμναστικής.

Η συγκεκριμένη καταγραφή δεν αποτελεί επίσημη απογραφή της Ομοσπονδίας. Είναι όμως η πιο πρόσφατη εικόνα από την πραγματική κατάσταση των εγκαταστάσεων που έχει γίνει με επιτόπια γνώση του χώρου. Και το αποτέλεσμα είναι χαρακτηριστικό: 15 γήπεδα είτε έκλεισαν είτε έπαψαν να είναι διαθέσιμα στο κοινό, ενώ δημιουργήθηκαν 8 νέα. Η καθαρή μεταβολή είναι αρνητική κατά 7 γήπεδα.

Ακόμη πιο σημαντικό από τον αριθμό είναι το τι κρύβεται πίσω του. Τα περισσότερα νέα γήπεδα δημιουργήθηκαν επειδή κάποιος ιδιώτης αποφάσισε να επενδύσει, ενώ τα περισσότερα από εκείνα που χάθηκαν ήταν επίσης αποτέλεσμα ιδιωτικών επιχειρηματικών αποφάσεων. Και αυτό μας οδηγεί στο βασικό ερώτημα: μπορεί πραγματικά ένα ολόκληρο άθλημα να αναπτυχθεί με αυτόν τον τρόπο;

Η απάντηση, κατά τη γνώμη μας, είναι όχι.

Η ιδιωτική πρωτοβουλία είναι απαραίτητη. Χωρίς αυτήν, το squash θα είχε ακόμη λιγότερα γήπεδα έως καθόλου. Όμως η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν μπορεί να είναι η μοναδική στρατηγική ανάπτυξης ενός αθλήματος. Ένας ιδιώτης έχει κάθε δικαίωμα να αλλάξει χρήση σε έναν χώρο όταν αυτό επιβάλλουν οι ανάγκες της επιχείρησής του. Το άθλημα, όμως, χρειάζεται μια υποδομή που θα παραμένει διαθέσιμη ανεξάρτητα από αυτές τις αποφάσεις.

Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο πρόβλημα. Χωρίς γήπεδο δεν δημιουργείται εύκολα ένα νέο σωματείο. Χωρίς σωματείο δεν δημιουργείται ακαδημία. Χωρίς ακαδημία δεν έρχονται νέα παιδιά. Και χωρίς νέα παιδιά δεν αυξάνεται ο αριθμός των αθλητών. Είναι ένας κύκλος από τον οποίο το ελληνικό squash δυσκολεύεται να ξεφύγει εδώ και χρόνια.

Γι’ αυτό και σήμερα χρειάζεται κάτι περισσότερο από άλλη μία ανακοίνωση.

Χρειάζονται πράξεις.

Χρειάζεται να γνωρίζουμε ποιος Δήμος θα δημιουργήσει το πρώτο γήπεδο. Πού θα γίνει. Πότε θα δημοπρατηθεί. Ποιος θα χρηματοδοτήσει την κατασκευή. Ποιος θα το λειτουργεί. Πώς θα χρησιμοποιηθεί από τα σωματεία και τα παιδιά. Και κυρίως, πότε θα αποκτήσει ξανά η Ελλάδα το πρώτο της δημόσιο γήπεδο squash.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να υπάρχουν ωραίες προτάσεις σε ένα έγγραφο. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει ένα παιδί που θα μπορεί να πάει σε ένα δημόσιο γήπεδο της πόλης του και να δοκιμάσει squash.

Αυτό είναι που μπορεί να δημιουργήσει νέους αθλητές. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει νέα σωματεία. Αυτό μπορεί να δώσει δουλειά σε προπονητές. Αυτό μπορεί να μεγαλώσει τις ακαδημίες. Και αυτό, τελικά, μπορεί να δημιουργήσει τους επόμενους πρωταθλητές.

Το ελληνικό squash έχει αποδείξει πολλές φορές ότι υπάρχει ανθρώπινο δυναμικό. Έχει πρωταθλητές, έχει προπονητές, έχει ανθρώπους που επιμένουν και ιδιώτες που εξακολουθούν να επενδύουν.

Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του προβλήματος παραμένει ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη μόνο μέσα από διοργανώσεις και αγωνιστικά προγράμματα όταν η βάση, δηλαδή τα σωματεία και οι εγκαταστάσεις, παραμένει τόσο μικρή.

Το squash χρειάζεται μια διαφορετική προσέγγιση. Η Ομοσπονδία πρέπει να συνεργαστεί ουσιαστικά με Δήμους, Περιφέρειες και το Υπουργείο Αθλητισμού για τη δημιουργία δημόσιων εγκαταστάσεων. Οι ιδιώτες πρέπει να συνεχίσουν να επενδύουν και, όπου υπάρχει δυνατότητα, να εντάσσονται σε ένα συνολικό σχέδιο. Τα σχολεία και τα πανεπιστήμια μπορούν επίσης να αποτελέσουν σημαντικό κομμάτι αυτής της προσπάθειας.

Δεν χρειάζεται να γεμίσει αύριο η Ελλάδα με εκατοντάδες γήπεδα squash. Χρειάζεται να ξεκινήσει από κάπου.

Ένα δημόσιο κέντρο στην Αθήνα. Ένα στη Θεσσαλονίκη. Ένα στην Πάτρα. Ένα στον Βόλο. Στην Κρήτη, στα νησιά μας. Και στη συνέχεια ανάπτυξη στις υπόλοιπες περιοχές όπου υπάρχει ήδη ανθρώπινο δυναμικό και ενδιαφέρον.

Αυτό θα ήταν πραγματική ανάπτυξη.

Γιατί το squash στην Ελλάδα δεν χρειάζεται πλέον άλλη μία απόδειξη ότι μπορεί να επιβιώσει.

Το έχει αποδείξει εδώ και σχεδόν 80 χρόνια.

Αυτό που χρειάζεται είναι να του δοθεί η δυνατότητα να μεγαλώσει.

Και για να γίνει αυτό, χρειάζονται γήπεδα.

Όχι μόνο ιδιωτικά. Δημόσια.

Γιατί όταν το μοναδικό δημόσιο γήπεδο squash της χώρας κλείνει και την ίδια στιγμή συζητάμε για την ανάπτυξη του αθλήματος, τότε μάλλον ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να μιλάμε μόνο για σχέδια και να αρχίσουμε να μετράμε έργα.